۱۳۹۸-۰۵-۰۵

۱۰ بیماری رایج مری را بشناسید

مری یک لوله ی رابط بین حلق و معده است و غذاهای جویده شده را وارد معده می کند و در سلامت بدن نقش مهمی دارد و ایجاد مشکل در مری باعث بوجود آمدن انواع بیماری ها و حتی سرطان مری می شود

مری در داخل قفسه ی سینه و در پشت قلب قرار دارد برای همین برخی افراد دردهای قلب را با دردهای مری اشتباه می گیرند ولی دردهای قلب هنگام تحرک شروع می شود و دردهای مری نیز هنگام غذا خوردن شروع می شوند.

بیماری های مری

دکتر محمدجعفر فره وش*: بیماری های مری شایع هستند و از آنجا که مری در قفسهسینه قرار دارد و از پشت قلب عبور می کند، گاهی دردهایش با درد قلبی اشتباه گرفته می شود.

مری لوله رابطی است بین حلق و معده که غذای جویده شده در دهان را به سوی معده که داخلشکم قرار گرفته، هدایت می کند.این عضو نقش چندانی در هضم و جذب غذا ندارد ولی سلامت و وجودش مثل همه اعضای بدن ضروری استو اگر دچار بیماری شود، می تواند باعث آزار و گاهی هم به خطر انداختن سلامت بیمار شود.

شایع ترین بیماری های مری

بیماری های مری شایع هستند و چون مری در قفسه سینه قرار دارد و از پشت قلب عبور می کندممکن است درد آن با دردهای قلبی اشتباه گرفته شود ولی بیماران باید به این نکته توجه داشته باشند کهدردهای قلبی با فعالیت و حرکت بیمار ایجاد می شوند و دردهای مری معمولا با خوردن غذا.

از آنجایی که بیماری های قلبی اهمیت زیادی دارند و اگر از آنها غفلت شود ممکن است حتی به قیمتاز دست رفتن جان بیماران شود، اگر بیمار از درد قفسه سینه شکایت می کند ابتدا باید از نبود مشکلقلبی در او مطمئن شد.اما شایع ترین علت درد قفسه سینه همچنان بیماری های مری است.بعضی از افراد هم مری حساسی دارند و بدون دلیل در ناحیه مری احساس درد می کنند.گاهی درد سینه به دلیل گرفتگی یا انقباض عضلات مری است که در بیماری های حرکتی مانند آشالازی و اسپاسم(انقباض) منتشر دیده می شود.

در ادامه به فهرستی از مشکلات مری می پردازیم:

ریفلاکستعریف: در مری ۲ اسفنکتر وجود دارد؛ اسفنکتر بالایی بعد از حلق قرار دارد و هنگام بلعیده شدن غذا بازمی شود سپس غذا با حرکات دودی به سوی معده می رود.قبل از ورود به معده اسفنکتر انتهایی دیگری وجود دارد که آن هم باید باز شود تا غذا داخل معدهانتقال پیدا کند.اگر اسفنکتر انتهایی مشکلی داشته باشد، فرد دچار عارضه ای به نام ریفلاکس یا برگشت غذا از معده به مریمی شود.

علائم بیماری های مری

شیوع: این بیماری بسیاری شایع است.علائم: بیماران ریفلاکس را به شکل ترش کردن، سوزش سر دل و درد سینه توصیف می کنند.بعضی از آنها ممکن است احساس تلخی یا برگشت غذاهای بلعیده شده به دهان را بعد از خوردن غذا یاهنگام خم شدن و دراز کشیدن داشته باشند.

درمان: ریفلاکس معمولا با نوشیدن آب یا خوردن شربت معده تسکین می یابد.

درد مری تعریف: در قسمت انتهایی مری و زیر مخاط انتهاهای عصبی وجود دارد.

علائم: در افرادی که ریفلاکس دارند ممکن است اسید زیر مخاط برود، انتهای عصبی را تحریک کند و بیمار دچاردرد شود.

مری بارت : در مری بارت مخاط معده در لوله مری رشد می کنند.در آندوسکوپی نیز مخاط سفیدرنگ مری به رنگ صورتی دیده می شود.البته باید از این بافت نمونه گرفت و به آزمایشگاه آسیب شناسی فرستاد تا چنین تغییری تایید شود.

پیگیری: بیماران دچار مری بارت باید هر ۳-۲ سال یکبار آندوسکوپی و نمونه برداری شوند.

درمان: اگر تغییرات سلولی خاصی دیده شد، ناحیه با روش خاصی سوزانده یا برداشته می شود.این بیماری اصلا درد ندارد.

آشالازیتعریف: آشالازی بیماری است که بر اثر آن اسفنکتر تحتاتی مری هنگام رسیدن غذا به آن باز نمی شود.

دلایل بیماری های مری

بیماری زایی: علت آن صدمه ای است که به اعصاب مری وارد می شود.این بیماری در اثر ویروس هرپس یا همان تبخال کنار لب ایجاد می شود.در بعضی از افراد که استعداد ژنتیکی دارند ویروس به اعصاب مری صدمه می زند و باعث بسته ماندن دریچهانتهایی مری می شود، ولی به مرور مری گشاد می شود و غذا در مری گیر می کند.

علائم: گیر کردن غذا در این بیماران وقتی با عجله غذا می خورند یا عصبی می شوند شدیدتر می شود.چنین بیمارانی ترجیح می دهند به تنهایی غذا بخورند چون گاهی مجبورند با انگشت غذا را برگردانند.بعضی از بیماران هم دچار بوی بد دهان می شوند و حالت نشخوار در اثر برگشت غذا به دهان دارند.

درمان: آشالازی باز کردن اسفنکتر با بالون به وسیله آندوسکوپی است.البته گاهی جراح با لاراسکوپی، عضلات حلقوی مری را برش می دهد تا اسفنکتر تحتانی مری کمی شل تر شود.البته این کار ممکن است باعث سرفه و حتی برگشت غذا به نای و ریه و ایجاد بیماری هایریوی شود.

شل شدن اسفنکتر تحتانی مریتعریف: علت شل شدن اسفنکتر تحتانی مری، ممکن است مادرزادی یا همراهی با فتق دیافراگمی باشد.فتق دیافراگمی معمولا بعد از ۶۰ سالگی بروز می کند.این وضعیت درواقع یک فرآیند فرسودگی است ولی فتق دیافراگمی در افرادی که ریفلاکس معده دارند، باعث تشدید علائم میشود.

رایج ترین بیماری های مری

علائم خطر : چاقی، افزایش وزن، بارداری، پرخوری، پوشیدن لباس های تنگ، درازکشیدن بلافاصله بعد از خوردن غذا و مصرفبعضی از داروها هم از عوامل شلی دریچه مری هستند.

بیماری زایی: دریچه مری بعد از ورود غذا به معده چندثانیه باز و مجددا بسته می شود.اسید معده نیز که بالا آمده یا بزاقی که از دهان وارد مری شده مخلوط و خنثی می شود.البته نیروی جاذبه در حالت نشسته فرد هم باعث خنثی شدن اسید می شود.در بیماران دچار ریفلاکس، دریچه مری مدت بیشتری باز می ماند و دفعات برگشت غذا بیشتر است.

درمانی دارویی: درمان بیماران اصلاح رژیم غذایی و مصرف داروست.بیماران باید از مصرف غذاهای ترش، تند، غذاهای چرب، سرخ کرده و پرحجم، استعمال الکل و سیگار، آب پرتقال، چایپررنگ، نوشابه های گازدار و قهوه خودداری کنند.همچنین ۳ ساعت قبل از خواب غذا میل کنند و بلافاصله بعد از غذا دراز نکشند.برای بیماران داروهای مهارکننده اسید معده مانند امپرازول، پنتاپرازول و…تجویز می شود.

مدت مصرف داروها طولانی است و دوز داروها باید به تدریج و با نظر پزشک کاهش یابد.بیماران باید از تخت های مخصوص که از کمر به بالا خم می شود استفاده کنند تا هنگام خواب سرو تنه در زاویه بالاتری قرار گیرد.به عبارتی، به اندازه ۲ آجر بالاتر از تنه.بیمارانی که درمان دارویی برایشان بی تاثیر است، بیشتر از ۵۰ سال سن دارند یا از شروع علائمشان بیش از۵ تا ۱۰ سال می گذرد، آندوسکوپی برایشان توصیه می شود.

پیش آگهی: ممکن است درصد کمی از بیماران دچار تغییرات مخاطی به نام مری بارت در مری شوند.این ضایعات می توانند به سمت ضایعات پیش سرطانی پیش بروند.(احتمال بسیار اندک است و بیماران نباید از این بابت زیاد نگران باشند).

دشواری بلع از بیماری های مری می باشد

تعریف: ممکن است در اثر بدخیمی باشد.وقتی قطر مری به کمتر از ۱۳ میلی متر برسد فرد در بلعیدن غذا مشکل پیدا کرده یا در اصطلاحدر مری اش گیر می کند.مشکل در بلع ممکن است دلایل زیادی داشته باشد.

علل: علت هایی مانند بیماری های حرکتی مری، زخم مری و تنگی مری در اثر مواد سوزاننده در گذشته مطرحاست اما به جز علل گفته شده حتما باید به سرطان مری که باعث اختلال در بلع می شود همتوجه داشته باشیم.سرطان مری با توده ای در قسمت میانی مری مشخص می شود.متاسفانه هیچ علامتی هم ندارد و وقتی علامت پیدا می کند که فرد دچار مشکل در بلع می شود وبیماری پیشروی کرده است.

عوامل خطرساز: این سرطان در افراد سیگاری و الکلی بعد از ۶۰-۵۰ سالگی شیوع بیشتری دارد ولی نقاطی از ایرانمانند ساحل دریای خزر، بندر ترکمن و شمال شرق از مناطقی هستند که سرطان مری در جمعیت آنها شایع تراست.این افراد هم زمینه ژنتیکی دارند و هم از مواد غذایی ای استفاده می کنند که سرطان زاست.

درمان بیماری های مری

بیماری زایی: ماده سرطان زایی به نام استالدیید در برنامه غذایی مردم این مناطق به وفور وجود دارد.این ماده در اثر متابولیسم الکل ایجاد می شود.استالدیید علاوه بر الکل و سیگار، در میوه های نرم و شل یا زیادی رسیده که خیلی هم شیرین هستند،غذاهای مانده و خوب محافظت نشده، غذاهایی که روی زغال یا اجاق طبخ می شوند مانند گوشت و کباب زغالییا سیاه شده و نان هایی که منبع حرارتی شان زغال چوب و گازوییل است و مستقیما خمیر نان رویآن قرار می گیرد (بهترین پخت نان استفاده از حرارت الکتریکی و برقی یا نان ماشینی است) وجود دارد.البته با چند بار مصرف این غذاها اتفاقی برای فرد نمی افتد ولی اگر فردی عادت به مصرف چنین غذاهاییبه مدت طولانی یعنی ده ها سال.

عوامل خطرساز: زمینه ژنتیکی مناسبی هم داشته، احتمال ابتلا به سرطان مری در او بالا می رود.گاهی گفته می شود غذاهای داغ باعث سرطان مری می شوند که این گفته تا حدودی درست است.البته رابطه ضعیفی بین این ۲ مورد وجود دارد.بهداشت ضعیف دهان و دندان نیز باعث می شود باکتری های داخل دهان مواد استالدییدی و سرطان زا ایجاد کند.مصرف مداوم انواع سبزی و میوه های تازه باعث محافظت از مری می شود.

درمان سرطان مری

درمان: بیشتر بیمارانی که به سرطان مری مبتلا هستند در مراحل پیشرفته بیماری مراجعه می کنند و شاید جراحی زیادمفید نباشد.در این شرایط پزشکان سعی می کنند با رادیوتراپی و شیمی درمانی بیمار را زنده نگه دارند ولی درمان قعطیمعمولا امکان پذیر نیست.به همین دلیل در افرادی که زمینه ژنتیکی سرطان مری دارند یا در مناطقی که سرطان مری در آن شایعاست، زندگی می کنند از روش تشخیصی زودهنگام برای یافتن سلول های سرطانی در مری به نام آندوسکوپی استفاده میکنند.

غربالگری: در شمال ایران، بندر ترکمن و گرگان، مشکین شهر و استان اردبیل از سال های قبل افرادی که احتمالبروز این نوع سرطان در آنها بالاست از سنین ۵۰-۴۰ سال به بالا آموزش می بینند تا خودشان برای آندوسکوپیمراجعه کنند.

اسپاسم منتشرتعریف: در بیماری اسپاسم منتشر مری، حرکات دودی ضعیف و منظم طبیعی از بین می رود و مری دچار انقباضهای بسیار قوی و طولانی می شود.

بیماری زایی: انقباض مری باعث می شود غذا نتواند حرکت کند و یک جا ثابت بماند.

علائم: این بیماران هم درد شدید قفسه سینه دارند و غذا در مری آنها گیر می کند.این درد نیز معمولا با درد قلبی اشتباه گرفته می شود.

صدا در مری یکی دیگر از علایم بیماری های مری

تعریف: بعضی از بیماران احساس می کنند مری صدا می دهد.

علل: این صداها ممکن است به دلیل ریفلاکس هوا باشد.گاهی هم تیک عصبی است که بیمار به طور ناخودآگاه غذا را به طرف بالا هدایت می کند.

درمان: این حالت اصلا خطرناک نیست و به درمان هم نیاز ندارد.

التهاب مریتعریف: ازوفاژیت یا التهاب مری معمولا در اثر ریفلاکس یا برگشت اسید مری ایجاد می شود ولی به ندرت بیماریهای قارچی مانند برفک دهان و مونیلیا هم ممکن است مری را گرفتار و التهاب ایجاد کنند.

عوامل خطرساز: بیمارانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند مانند مبتلایان به ایدز بیمارانی که شیمی درمانی می شوند یا فارادیکه به سیتومگالو ویروس و هرپس مبتلا هستند هم ممکن است دچار التهاب مری شوند.التهاب مری باعث بلع دردناک و گیر کردن غذا می شود.

تشخیص: بیماران باید آندوسکوپی شوند و نمونه برداری انجام شود تا با مشخص شدن علت التهاب درمان دقیقی انجام شود.

تنگی مری از علایم بیماری های مری

تعریف: گاهی بیماری های بدخیم، ریفلاکس شدید و طولانی، تماس مواد سوزاننده با دیواره مری در گذشته یا صدماتی کهبا مصرف بعضی از قرص ها به مری وارد شده است.

علائم: تنگی مری و گیر کردن غذا در حدی می شود که بیمار به هیچ وجه نمی تواند غذا رابالا بیاورد یا قورت بدهد و احساس خفگی می کند.

درمان: این مورد یک اورژانس پزشکی است و پزشک باید لقمه را از طریق آندوسکوپی خارج یا داخل معده هدایت کند.

دکتر مهیار منصوری اظهار کرد: سرطان مری، سرطان رایجی است که کمربند آن از شمال چین و آسیای میانه و از بخشی از ایران عبور کرده و واردکشورهای دیگر می‌شود.

وی افزود: موقعیت خاص جغرافیایی، استعمال سیگار، مصرف تریاک، مصرف الکل، نوشیدنی‌های داغ با افزایش احتمال سرطان دستگاه گوارش و به ویژه مری در ارتباط است. حتی برخی مواد غذایی و کمبودهای تغذیه‌ای در ظهور سرطان مری نقش دارند.

این فوق تخصص خون و سرطان بالغین بیان کرد: احساس گیر کردن غذا در گلو، درد در پشت قفسه سینه و ابتدای مری از علائم بالینی این بیماری است. در ابتدای بیماری ممکن است اصطلاحا غذا در گلو گیر کند، اما با شدت بیماری، مایعات نیز در گلوی فرد گیر می‌کند.

وی گفت: احساس درد در قفسه سینه حین خوردن غذا می‌تواند از دیگر علائم این بیماری باشد. در برخی موارد ازجمله عفونت‌های مری و حرکات دودی، بیمار در بلع غذا مشکل دارد. در برخی موارد بیمار عصبی است و قادر به بلع نیست و همه این حالات ممکن است ایجاد شود. البته اینها حالاتی خوش‌خیم هستند.

هفته نامه سلامت و اقتصاد نیوز

افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود